Croeso i llywodraethu yng Nghymru
Diolch am ddechrau ar eich taith llywodraethu
Rydyn ni wedi dod â rhywfaint o ddarllen, adnoddau a dolenni at ei gilydd i’ch helpu chi i baratoi cyn eich paru chi ag ysgol. Defnyddiwch y dudalen hon fel man cychwyn ar gyfer darllen pellach am eich rôl.
![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2020/02/about-the-role-01.png )
Rôl llywodraethwr ysgol
Rôl y bwrdd yw darparu arweinyddiaeth strategol i’r ysgol neu’r ysgolion y mae’n gyfrifol amdanyn nhw.
Yn yr un modd â llywodraethu yn y sector busnes ac elusennol, mae’r bwrdd yn helpu i sicrhau’r canlynol:
- Atebolrwydd– cyfiawnhad dros y penderfyniadau sy’n cael eu gwneud
- Goruchwylio – craffu ar ac ymchwilio i benderfyniadau a pherfformiad allweddol
- Sicrwydd– ennyn hyder bod yr ysgol yn gweithredu’n effeithiol ac yn cydymffurfio o ddydd i ddydd a’i bod ar sail sefydlog
At ei gilydd, mae hyn yn helpu i roi sicrwydd bod yr ysgol yn perfformio’n dda, yn gallu gwella ac yn cydymffurfio â dyletswyddau a gofynion perthnasol.
![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2020/02/how-we-work-01.png )
Tair dyletswydd graidd byrddau llywodraethu ysgolion yn ôl Llywodraeth Cymru
Yn ôl cyngor Llywodraeth Cymru pwrpas llywodraethu yw helpu i ddarparu’r addysg orau bosibl i ddysgwyr.
- Darparu golwg strategol – cynnig fframwaith ar gyfer rhedeg yr ysgol i’r pennaeth a’r staff; gosod y nodau a’r amcanion; cytuno ar bolisïau, targedau a blaenoriaethau ar gyfer cyflawni’r amcanion hyn; monitro a gwerthuso.
- Gweithredu fel ffrind beirniadol – darparu cefnogaeth a her i’r pennaeth a’r staff, ceisio gwybodaeth ac eglurhad.
- 3. Sicrhau atebolrwydd – egluro penderfyniadau a gweithredoedd y corff llywodraethu i unrhyw un sydd â buddiant dilys.
Darllenwch fwy am ddisgwyliadau Llywodraeth Cymru ar gyfer llywodraethwyr ysgol.
Llywodraethu mewn ysgolion a gynhelir
Mae pob ysgol yng Nghymru yn derbyn ei chyllid gan yr awdurdod lleol. Mae’r mwyafrif o ysgolion yn ysgolion cymunedol, er bod rhai ysgolion sylfaen a gwirfoddol.
Dolen i rolau a phwyllgorau
Os cewch rôl llywodraethwr cyswllt gofynnir ichi ymuno â phwyllgor wrth ddechrau’ch gwaith fel llywodraethwr
Mae llywodraethwyr cyswllt yn cymryd goruchwyliaeth dros faes penodol bywyd ysgol fel diogelu, premiwm disgyblion neu anghenion addysgol arbennig ac anableddau. Bydd y prif fwrdd yn rhoi cyfrifoldebau mewn maes penodol i bwyllgorau.
Dysgwch fwy am lywodraethwyr cyswllt a phwyllgorau![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2020/06/undraw_conference_call_b0w6-e1591630009535.png )
Felly yw union rôl llywodraethwyr?
Fel arfer, rôl ‘sedd gefn’ sy gan lywodraethwyr
Fel arfer, cyfrifoldeb y pennaeth a staff eraill yw’r penderfyniadau rheoli o ddydd i ddydd, gyda llywodraethwyr yn canolbwyntio ar benderfyniadau strategol ac yn darparu goruchwyliaeth.
Bydd llawer o’ch amser fel llywodraethwr yn ymwneud â pharatoi ar gyfer a mynychu cyfarfodydd. Fel arfer bydd un neu ddau gyfarfod i chi eu mynychu bob tymor.
Dangosodd ein hymchwil fod gwirfoddolwyr yn treulio 7 awr y mis ar gyfartaledd ar ddyletswyddau llywodraethu.
Cyfarfodydd bwrdd llywodraethu ysgol
Darllenwch fwy am beth sy’n digwydd mewn cyfarfodydd bwrdd a’r hyn a ddisgwylir gennych.
Darllenwch fwySgiliau ac arbenigedd llywodraethu
Mae Llywodraeth Cymru’n cynghori y dylai llywodraethwyr ymwneud â’r meysydd canlynol
Disgrifwyr Cyfrifoldebau Craidd ar gyfer llywodraethu
Safonau – sicrhau bod yr ysgol yn hyrwyddo safonau cyrhaeddiad addysgol, presenoldeb ac ymddygiad uchel, gan gynnwys adolygiad trylwyr o ddata perfformiad
Targedau – gosod targedau ar gyfer mesur cynnydd cyflawniad a chanlyniadau disgyblion
Cwricwlwm – sicrhau bod gan bob dysgwr fynediad at gwricwlwm eang a chytbwys, a bod gofynion statudol yn cael eu bodloni
Pennu nodau, polisïau a blaenoriaethau’r ysgol – mewn trafodaethau ar y cynllun Datblygu / Gwella Ysgol, Hunanwerthuso Ysgol; adnewyddu a chymeradwyo polisïau a dogfennau statudol
Cyllid – pennu a monitro cyllideb ysgol
Staffio – penderfynu ar nifer y staff, y polisi tâl a gwneud penderfyniadau ar gyflog staff, penodiadau staff, ataliad, materion disgyblu a diswyddo, cwynion, rheoli perfformiad a materion sy’n effeithio ar gydbwysedd gwaith / bywyd y pennaeth a’r staff, gan roi sylw dyledus i’r Ddogfen Cyflog ac Amodau Athrawon Ysgol (STPCD)
Rhoi gwybodaeth i rieni am yr ysgol – e.e., trwy adroddiad blynyddol i rieni a chyfarfodydd statudol gyda rhieni
Paratoi arolygiad a gwaith dilynol – gan gynnwys cynhyrchu cynllun gweithredu a monitro cynnydd yn dilyn arolygiad gan Estyn
Llesiant a diogelu dysgwyr – gan gynnwys hyrwyddo bwyta’n iach
Ymwybyddiaeth o gyfrifoldebau llywodraethwyr mewn materion cydraddoldeb a ble i ofyn am gyngor
Gwerthuso perfformiad y corff llywodraethu yn ôl yr angen.
Darllenwch fwy am sgiliau perthnasol a’r sgiliau y byddwch yn eu datblygu yn eich rôl
Darllenwch fwy![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2020/02/about-the-role-03.png )
Sut i fod yn llywodraethwr effeithiol
Fel llywodraethwr yng Nghymru, byddwch yn cwblhau hyfforddiant sefydlu gorfodol i’ch helpu i ddeall eich rôl a’ch cyfrifoldebau yn llawn.
Mae meysydd allweddol o dan sylw’n cynnwys:
- Darparu cefnogaeth strategol, a deall cyfrifoldeb y pennaeth dros reoli’r ysgol
- Sgiliau cyfathrebu da
- Diplomyddiaeth a’r gallu i gydweithio
- Paratoi ar gyfer cyfarfodydd a dangos ymrwymiad i’r rôl trwy fynychu hyfforddiant
Ymddygiad Llywodraethwyr
Yn ôl Canllaw Llywodraethwyr Cymru ar y Gyfraith:
Dylai cyrff llywodraethu a llywodraethwyr unigol weithredu gyda gonestrwydd ac uniondeb bob amser a bod yn barod i egluro’u gweithredoedd a’u penderfyniadau i staff, disgyblion, rhieni ac unrhyw un sydd â diddordeb cyfreithlon yn yr ysgol. Rhaid i lywodraethwyr fod yn ymwybodol y dylai cofnodion a phapurau cyfarfodydd cyrff llywodraethu fod ar gael i unrhyw un yn yr ysgol eu gweld cyn gynted ag sy’n rhesymol ymarferol ar ôl cyfarfod.
![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2020/04/undraw_certification_aif8-e1585752341208.png )
Gwrthdaro buddiannau
Ystyr gwrthdaro buddiannau yw unrhyw sefyllfa lle gallai buddiannau neu deyrngarwch personol llywodraethwr (neu berson sy’n gysylltiedig â buddiant y llywodraethwr) atal y llywodraethwr rhag gwneud penderfyniad er budd gorau’r ysgol neu’r ymddiriedolaeth yn unig.
Beth yw gwrthdaro buddiannau a rheoli gwrthdaro buddiannau?
Darllenwch fwyCanllawiau a darllen pellach
Ceir llawer o wybodaeth i’ch helpu chi yn eich rôl fel llywodraethwr. Defnyddiwch y dolenni hyn i wella’ch gwybodaeth am y rôl a’r gwahanol feysydd lle gallwch chi gynnig cefnogaeth.
Darllenwch fwy
![](https://governorsforschools.org.uk/app/uploads/2022/10/Welsh-induction-2-300x187-1.png )
Mae Governors for Schools a Gwasanaethau Governors Cymru yn lansio modiwl e-ddysgu newydd ar gyfer llywodraethwyr newydd a darpar lywodraethwyr yng Nghymr
Mae Governors for Schools a Gwasanaethau Governors Cymru (GCS) yn falch o lansio modiwl e-ddysgu dwyieithog i gefnogi llywodraethwyr newydd a darpar lywodraethwyr yng Nghymru. Cafodd yr adnodd ymsefydlu newydd ei ariannu’n hael gan Brifysgol Caerdydd a’i ddatblygu ar y cyd â Governors Cymru Services.
Rhagor o wybodaeth